عضویت ورود

عکاسی مطبوعاتی و خبرهای روز (خلق واقعیت بصری)

عکاسی مطبوعاتی و خبرهای روز (خلق واقعیت بصری)

عکاسی مطبوعاتی و خبرهای روز (خلق واقعیت بصری)، نوشته لوپ لانگتنن، ترجمۀ یوسف زینال‌زاده و علی‌رضا ارشادی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول، [آذر] ۱۳۹۰، ۱۵۸ صفحه، شمارگان ۱۰۰۰ جلد، بها ۴۰/۰۰۰ریال.


کتاب مزبور در قطع ۲۴×۱۷سانتی‌متر مشتمل بر ۹ فصل، نتیجه‌گیری و فهرست منابع است. دو عکاس مطبوعاتی، نویسنده و مترجمان نیز مقدمه‌ای بر آن نگاشته‌اند. لوپ لانگتن مدرس دانشگاه، عکاس و مدیر بخش عکس دو روزنامۀ کثیرالانتشار در ایالات متحدۀ آمریکا است. مترجمان نسخۀ منتشرشده در سال ۲۰۰۹ میلادی را مأخذ کار خویش قرار داده‌اند.
یوسف زینال‌زاده عضو هیئت علمی گروه عکاسی و ارتباط تصویری دانشکدۀ هنرهای تجسمی پردیس هنرهای زیبای دانشگاه تهران و علی‌رضا ارشادی دانشجوی دکترای رشتۀ زبان انگلیسی است.
عناوین فصول کتاب بدین شرح می‌باشد:
تاریخ مختصر عکاس مطبوعاتی در ایالات متحدة آمریکا/ روزنامۀ مصوّر/ ساختار واقعیت/ فرهنگ اتاق خبر (تحریریه) و قوانین حاکم بر آن/ اقتصاد در مطبوعات/ اخلاق حرفه‌ای در مطبوعات/ روابط عکاس و موضوع/ جنگ‌های عراق/ وب‌سایت‌ها و وبلاگ‌ها/ و نتیجه‌گیری.
کتاب دارای ۱۷عکس و تصویر است که در نسخة برگردان فارسی به‌طور کامل  سیاه‌وسفید چاپ شده‌اند. معلوم نیست چه تعداد عکس به دلیل شرایط حاکم بر بازار نشر کشور حذف شده‌اند، ضمناً مترجمان در مقدمه خویش بر کتاب اشاره نکرده‌اند که آیا فصل یا فصولی را حذف و یا جرح و تعدیل کرده‌اند، که این امر نکتة مهمی برای خوانندگان قلمداد می‌شود؛ یعنی اطلاع از چندوچون اختلاف نسخه فارسی با اصل متن انگلیسی.
تا آن‌جایی که در خاطر دارم کتاب‌های اندکی در خصوص عکاسی برای مطبوعات یا فتوژورنالیسم در ایران منتشر شده که عبارتند از:
  •  آرتور روتشتاین (مباحثی دربارة عکاسی مستند، عکاسی برای مطبوعات از زبان روتشتاین)، گردآوری و ترجمة افشین شاهرودی، تهران، انتشارات اطلاعات، چاپ اول، ۱۳۶۹، ۱۲۸صفحه، بها ۹۰۰۰ریال.
  • عکاسی برای مطبوعات «فتوژورنالیسم»، نوشتة کن کوپر، ترجمة احمد وخشوری، تهران، انتشارات برگ، چاپ اول، ۱۳۷۰، ۴۰۳صفحه، بها ۳۲۰۰۰ریال
  •  فتوژورنالیسم، کنت کوبر، ترجمه «تدوین اسماعیل عباسی، چاپ اول، تهران، دفتر مطالعات و توسعة رسانه‌ها، چاپ اول، ۱۳۸۹، ۳۷۵صفحه، بها ۲۰۰/۰۰۰ریال.
  • اما مقالات مفید و قابل استفاده در خصوص این شاخه از عکاسی که تاکنون در نشریات مختص عکاسی کشور درج شده به‌طور مجمل و با ذکر نام مجله و ترتیب تاریخ عبارتند از:

نشریه عکس:
  • انسان، ارتباط، تصویر: غلامرضا طباطبایی، عکس، شماره ۱۲(بهمن ۱۳۶۶)، صفحات ۸ تا ۱۳
  • تجربة عکاسی مطبوعاتی: ترجمة فیروزة مهاجر، عکس، شماره ۲۶ (خرداد ۱۳۶۸)، صفحات ۱۰ تا ۱۳
  • گزارش تصویری: مایکل فریمن، ترجمه احمد وخشوری، عکس، شماره ۵۹ (فروردین ۱۳۷۱)، صفحات ۳۲تا ۴۷

نشریه عکسنامه:
  • سخنرانی یوجین اسمیت در کالج ولزلی: ترجمۀ کاوه میرعباسی، عکسنامه، شمارۀ ۳ (پاییز ۱۳۷۷)، صفحات ۲۶تا ۳۹
  • پای صحبت جان موریس دبیر عکس: ترجمۀ کاوه میرعباسی، عکسنامه، شمارۀ ۳ (پاییز ۱۳۷۷)، صفحات ۴۰تا ۵۱.

نشریه حرفه هنرمند:
  • رابرت کاپا: هانس میشل کوتزل، ترجمۀ شاهین شهابلو، حرفه ـ هنرمند، شمارة ۲۲(پاییز ۱۳۸۶) صفحات ۴۵ تا ۵۱
  • صدایی برای اعتلای فتوژورنالیسم: کیارنگ علایی، حرفه ـ هنرمند، شمارة ۲۹(تابستان ۱۳۸۸)، صفحه‌های ۴۴و ۴۵.
اما نکته‌های مهم و قابل تعمق در کتاب «عکاسی مطبوعاتی و خبرهای روز» از دید مؤلف و دو عکاسی که بر آن مقدمه نوشته‌اند.
لانگتن مؤلف کتاب در مقدمه‌اش چنین می‌نگارد:
«هر نسل مجموعه به نسبت وسیعی از تصاویر خبری را که دیده و بر روی ذهن ترسیم کرده تجربه می‌کند. این عکس‌ها می‌توانند یادآور حس مصائب، شادمانی ناشی از یک پیروزی ورزشی و یا روایت غم‌انگیز یک جنگ باشند. برخی از این تصاویر به عنوان اسناد تاریخی برای نسل‌های آینده نقش ایفا می‌کنند... با این وجود تمام تصاویر یک وجه مشترک دارند یعنی از میان میلیون‌ها عکس واقعی و بالقوه انتخاب شده‌اند.
چرا و چگونه ویراستارها برخی از عکس‌ها را برای چاپ انتخاب یا حذف می‌کنند؟
معیارهای ارزیابی چگونه و توسط چه کسانی درست شده‌اند؟ عکاسان در عرصة تصویر چگونه رفتار می‌کنند؟ ویراستاران چگونه کلمات متناسب با تصاویر را برمی‌گزینند، یا این انتخاب عکس و نوشته، چگونه بر درک مخاطبان خبر تأثیر می‌گذارد؟...
قواعد تولید انواع عکس‌های خوب از منابع متفاوت نشأت می‌گیرد. برخلاف عکاس‌های خبری نسل پیشین، بسیاری از عکاسان فعلی در دانشکده‌های روزنامه‌نگاری حضور می‌یابند و در آنجا با شیوه‌های جدید گردآوری خبر، ارزش خبری و عینیت آن آشنا می‌شوند. این راهبردها در کنار سایر راهکارها در سرویس‌های خبر، جوامع عکاسی و محل کار عکاس‌ها، تجربه و تقویت شده و توسعه می‌یابند.
البته ارزش خبری چیزی است که سردبیر، ارزش پوششی آن را تعیین می‌کند. به هر حال یک سردبیر با تعیین معیارهای ارزش خبری، قادر به عینیت بخشیدن به دلایل خود برای گزینش یک مفهوم و تقدّم آن بر دیگری برای چاپ در نشریه است...
آنچه که ما در عکس می‌بینیم واقعیتی است که در یک تصویر تعیین شده و ما گزینشی آن را نگاه می‌کنیم. شاید پوشش خبری که ما از جنگ اول خلیج فارس با تمام تصاویر آن از سلاح‌های پیشرفته دیدیم، ارتباط اندکی با جنگ و یا دلیل اعزام سربازان ما به آنجا داشته باشد. این پوشش تبدیل به نوعی بازار فروش سیستم‌های تسلیحاتی شد اگرچه نتیجه طوری بود که بسیاری از این تجهیزات که در آن زمان به تصویر کشیده شدند، از نظر چگونگی کارکرد عملی، واقعی نبودند. هواپیماها واقعی بودند، آن‌ها به واقع پرواز می‌کردند، اما ما فقط بخشی از آن‌را می‌دیدیم. این تنها یک برش از تمام آنچه بود که واقعاً در آنجا اتفاق می‌افتاد.»
مایک داویس [از مدیران ادارۀ عکس کاخ سفید و دبیر سابق عکس مجلۀ نشنال جئوگرافی] و مگی استبر [که به مدت 30 سال به عنوان عکاس مستقل برای نشریه‌هایی چون نیویورک تایمز، لایف، نشنال جئوگرافی و غیره کار کرده] در مقدمة خویش بر این کتاب بر این نکته‌ها تأکید می‌ورزند:
«ما روزنامه‌نگاران... معتقدیم که وقت آن رسیده است که دیدگاه‌ها نسبت به عکاسی و چگونگی ارائه و نحوة استفادة [عکس] در روزنامه‌ها و وب‌سایت‌ها تغییر کند. بسیاری از ما بر این باوریم که نه تنها عکاسی قادر به کمک ما در حفظ نشریات آمریکایی است، بلکه لازم خواهد بود که در بسیاری از مباحث علاوه بر عکاسی، به‌طور جدّی در طراحی و گرافیک و روش‌های ایجاب شده انتقال اطلاعات به کار روند. آن‌چه که به‌عنوان فرهنگ بصری مطرح است یعنی خوانندگان در به‌کارگیری عکاسی پویا در تمام صفحه‌ها روزنامه‌ها واکنش خوبی نشان می‌دهند. وب‌سایت‌ها هم می‌توانند بستری برای ارائة یک شیوۀ نوین در خبرنگاری مصوّر باشند.
طی سالیان گذشته لوپ لانگتن [مؤلف کتاب عکاسی مطبوعاتی] تحقیقات عمیق و قابل توجهی را در زمینة شیوة بهره‌گیری روزنامه‌ها از عکاسی در کشور ایالات متحدة آمریکا و نحوة تأثیرگذاری فرهنگ حوزة خبر بر روی گزینش‌های بصری و نیز دست‌اندرکاران این حیطه انجام داده است. این کار به دلیل کارکردهای فراتصویری زیادی که دارد بسیار مهم است و نشان داد که چگونه فرهنگ غالب بر سالن تحریریه تصمیم گرفته و تشخیص می‌دهد که چه چیز خبر بوده و ارزش خبری دارد.
با انجام این تحقیق لوپ تجربیات شایان توجهی را ... در کنار هم قرار می‌دهد. وی برای گردآوری اطلاعات و تجزیه تحلیل روش‌های گردآوری خبر و تأثیر عکس در روزنامه‌ها، تمام روزنامه های سراسر کشور را بررسی کرده است. هم‌چنین او به سبک اصولی سرویس خبر و به روش عالمانه سخن می‌گوید. [وی] در این روی‌کرد ما را به سیاحت برده و همانند یک راهنما عمل می‌کند. با ارائة نقشۀ راهنما به ما کمک می‌کند تا جهت‌گیری روزنامه‌ها و خوانندگان را کشف کنیم. باید اذعان کنیم که افراد زیادی با چنین غنای تجربی که بتوانند گزارش چشمگیری از یک جنبة حساس برای جامعه و فرهنگ آمریکا را ارائه کنند یافت نمی‌شوند.»
مترجمان کتاب یوسف زینال‌زاده مدرس کارگاه عکاسی خبری و علی‌رضا ارشادی ضمن تأکید بر کمبود متون نظری مناسب و آکادمیک جهت دروس عکاسی خبری، مستند اجتماعی و فتوژورنالیسم در دانشگاه‌های عکاسی کشور بر پایبندی بر موازین اخلاقی و پیامدهای ظهور نشریات به روز و گزارش تصویری از عراق در زمان هجوم نیروهای ائتلاف به آن کشور اشاره می‌کنند.
  • در خاتمه اگر بخواهیم فضایی کلی از محتوای این کتاب را برای خوانندگان نشریۀ عکس ترسیم کنم بایستی مبحث نتیجه‌گیری مؤلف را که طولانی است در موارد چهارگانة ذیل خلاصه نمایم:
  • لزوم به روز بودن اطلاعات اینترنت موجب افزایش فشار بر روی روزنامه‌نگاران رسانه‌های اصلی گردیده است. برای مثال از عکاسان انتظار می‌رود عکس‌های آنی، قوی، مؤثر و موثق تهیه نمایند و اگرچه دوربین‌ها و تاریکخانه‌های دیجیتالی به فرایند چاپ و ظهور و تهیۀ گزارش‌های تصویری سرعت بخشیده‌اند، در کنار آن موجب افزایش انتظارات درخصوص پربار بودن تصویر و به دور از هر گونه فریب‌کاری احتمالی نیز شده‌اند.
  • عکاسان خبری که زمان کافی برای انجام مأموریت‌های محوله ندارند همواره در معرض وسوسة به‌کارگیری ابزارها و راه‌های میانبر هستند. در همین راستا بعضی وقت‌ها و البته به ندرت عکس‌های تهیه شده به صورت دیجیتالی دستکاری و دگرگون می‌شوند.
  • عکاس‌هایی که به‌طور معمول در تهیۀ عکس‌های مورد نیاز و مناسب دچار ضیق وقت هستند به‌طور معمول سراغ عکس‌های کلیشه‌ای می‌روند که مفهوم و نماد مورد نظر دبیران را تأمین کنند. این تصاویر که هدف از تهیة آنها انعکاس‌های نمادهای بصری است برای بیننده حالتی عینی داشته و اغلب به صورت کلیشه‌ای موجب تقویت موضوع می‌شود.
  • در حال حاضر شاید مهمترین عامل نگران‌کننده برای بنگاه‌های بزرگ خبری پی بردن به توان بالقوه پول‌ساز بودن اینترنت بوده که باید در این جهت پیش از پیش دست به کار شوند.
نویسنده معتقد است که باید برای بازماندن درهای اینترنت برای همگان مبارزه کرد. وی تصریح می‌کند که وب‌سایت‌ها امکان اضافه شدن آرا و نظرات زیادی را به فضای دموکراسی در ایالات متحده فراهم می‌آورند و در سطح جهانی نیز شرایط شنیدن صدای گروه‌های مدافع حقوق بشر، هنرمندان، افراد و سازمان‌های غیرانتفاعی را ممکن می‌سازند. در مورد هر چیز با هر کس می‌توان به صورت آنلاین صحبت کرد و تأثیر این صحبت‌ها اغلب بیشتر از زمانی است که خطبا بر بالای سکوی چوبی در پارک‌ها سخنرانی جمعی می‌کردند. لابی‌های صنعت رسانه با اشاره به اینترنت می‌گویند فراهم شدن امکان مکالمه برای هر کس از طریق صدها کانال اطلاع‌رسانی رقیب، تمرکز و انحصار خبری را از رسانه‌های جمعی سلب کرده است.
آنچه که لابی‌های رسانه‌ای بزرگ از گفتن آن طفره می‌روند آن است که الگوی حرکت آنلاین در جهان بیشتر شبیه رفتار رادیو و تلویزیون می‌باشد... اگر به اندازة کافی مراقب نباشیم فضای گستردۀ اینترنت می‌تواند تبدیل به سامانه‌ای شود که کنترل جامعة دیجیتالی آن به دست چند شرکت معدود بیفتد و در نتیجه سرعت انتقال و دقت اطلاعات ارسالی در عصر گسترش اطلاعات به بهای از بین رفتن قدرت بالقوۀ دموکراسی در این تکنولوژی اعجاب‌انگیز، با شدت تحت تأثیر سیطرة آنها درآید.
4. بعضی‌ها معتقدند که عکاسی مطبوعاتی به دلیل لغزش‌های اخلاقی بزرگ ولو اندک، و دور افتادن از مسابقة محتوایی مبتنی بر خواست کاربران در معرض خطر قرار دارد. برعکس نویسنده کتاب اعتقاد دارد که عکاسی مطبوعاتی در شرایط فعلی به طور کامل می‌تواند آمادگی پیشتاز شدن در عرصۀ شیوه‌های نوین روزنامه‌نگاری که برخلاف رسانه‌های جمعی بزرگ سنّتی، مانع از رسیدن اطلاعات و اخبار روزآمد درست، جامع و شفاف مبتنی بر واقعیات به مردم می‌شدند، سهم بیشتری در تأمین خواست جامعه داشته باشد.
آنچه که مسلم است عکاس‌های خبری بیشتر از خبرنگاران در خیابان‌های شهر حضور دارند. این افراد چگونگی برقراری ارتباط با مردم در تمام سطوح اقتصادی اجتماعی را در جامعه را می‌دانند، برای اینکه عکاس‌ها کار خود را از طریق تلفن یا اینترنت انجام نمی‌دهند، بلکه به‌طور مستقیم در صحنه و در میان مردم حضور دارند.
موضوع‌ها و رویدادهایی که عکاس‌های مطبوعاتی به دنبال آن هستند همواره توأم با نشاط و مشکلات زندگی، کار، عشق و مرگ، دین‌داری و آیین خانواده و غیره می‌باشد. به اعتقاد نویسنده کتاب «عکاسی مطبوعاتی و خبرهای روز»، عکاسان مطبوعات به واسطۀ این‌که در میان همکاران هیئت تحریریه و اتاق خبر در اقلیت هستند، در برقراری ارتباط با جوامع اقلیت راحت‌ترند.
دست آخر اینکه عکاسان مطبوعاتی می‌دانند که عکس‌های آنان روایت عینی گزارش‌های خبری هستند. آنان ایدۀ روزنامه‌نگار متعهد را در به‌کارگیری حرفۀ عکاسی از یک زاویة مشخص را قبول داشته و به آن پایبند هستند. عمل‌کرد متعهدانه مانع از هر گونه تظاهر به تفاخر بوده و موجب رویکردی فراگیر در عرصة آرا و نظرات خواهد شد.

نویسنده : محمد ستاری
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران

نظرات (0)